Pagkasira ng ngipin dahil sa bote ng gatas (early childhood caries) sa Roselle, IL
Kilala rin bilang pagkasira ng ngipin dahil sa bote ng gatas, ang early childhood caries (ECC) ang pinakakaraniwang pangmatagalang sakit ng mga batang wala pang edad 6. 5 beses itong mas karaniwan kaysa sa hika, at kaya nitong sirain ang ngipin ng anak ninyo kung hindi gagamutin. Sa Modern Essence Dentistry, natutukoy at ginagamot ni Dr. Llanes ang cavity ng mga bata. Ginagabayan din niya ang mga magulang sa mga gawing nagpapanatiling malusog ng maliliit na ngiti, mula pa sa pinakaunang ngipin.
Ano ito
Isa o higit pang bahagi ng ngipin na sira, nawawala, o may pasta (filling), sa alinmang ngiping gatas ng batang wala pang edad 6. Nakakahawang sakit ito na maaaring magsimula sa sandaling tumubo ang mga ngipin, at madalas itong mabilis lumala.
Sino ang tinatamaan
Mga sanggol at maliliit na bata. Pinakamataas ang risk sa mga natutulog nang may bote, pinapasuso kahit kailan nila gusto sa magdamag, o madalas bigyan ng matatamis na inumin at meryenda.
Paano kami tumutulong
Maagang diagnosis, mga opsyon sa treatment na angkop sa edad, fluoride therapy, at gabay para sa mga magulang tungkol sa pagpapakain, kalinisan ng bibig, at pag-iwas sa cavity.
Maiiwasan ang pagkasira ng ngipin ng mga bata. Mag-schedule na po ngayon ng dental exam ng anak ninyo.
Ano ang sanhi ng early childhood caries?
- Ang ECC ay nakakahawang sakit. Maaaring maipasa ng mga tagapag-alaga sa mga bata ang bakterya (Streptococcus mutans) sa paggamit ng iisang kubyertos o sa laway
- Pagpapadede sa bote bago matulog: Kapag may bote ng gatas, juice, o anumang matamis na inumin sa oras ng pagtulog, nababalot ng asukal ang ngipin buong magdamag
- Pagpapasuso kahit kailan gusto ng bata: Maraming benepisyo sa kalusugan ang pagpapasuso. Pero may asukal ang gatas ng ina, kaya kapag tumubo na ang unang ngipin, maaaring makadagdag sa cavity ang pagpapasuso sa gabi o tuwing hihingi ang bata
- Madalas na matatamis na meryenda at inumin: Pinapakain ng juice, ng sippy cup na hawak buong araw, at ng malagkit na meryenda ang bakteryang sanhi ng cavity
- Dapat ding alagaan ng mga magulang at tagapag-alaga ang sarili nilang kalusugan ng ngipin at bibig. Kapag bumaba ang dami ng bakterya ng ina, maaaring bumaba rin ang risk ng bata
Mga epekto ng hindi nagamot na cavity sa pagkabata
- Matinding sakit na nakakagambala sa pagkain, pagtulog, at araw-araw na gawain
- Pagkawala ng ngipin: kapag masyadong maagang nawala ang ngiping gatas, maaaring umusog at mali ang pagtubo ng permanenteng ngipin
- Pagkalat ng pagkasira: nakakahawa ang cavity, at maaari itong lumipat mula sa isang ngipin papunta sa mga katabi nito
- Problema sa pagsasalita dahil sa nawawala o nasirang ngipin sa harap
- Hindi pantay na permanenteng ngipin na maaaring mangailangan kalaunan ng orthodontic treatment
- Mababang tingin sa sarili: maaaring masira ang kumpiyansa at pakikisalamuha ng bata dahil sa nakikitang pagkasira o nawawalang ngipin
Pag-iwas ang susi
Mga gawi sa pagpapakain na nagpoprotekta sa ngipin
- Tubig lang ang dapat laman ng bote bago matulog. Huwag po kailanman itong lagyan ng gatas, juice, o anumang pinatamis na inumin
- Huwag pong hayaan na uminom ang bata ng matatamis na inumin nang walang limitasyon at anumang oras, sa araw man o habang natutulog
- Maaaring magdulot ng cavity ang pagpapasuso sa gabi at tuwing hihingi ang bata. Kaya kapag tumubo na ang unang ngipin, bantayan po ang pagpapasuso
- Turuan po ang bata na uminom mula sa regular na baso pagsapit ng edad 1. Gumamit lang ng sippy cup nang sandali habang nasa transisyon
- Magbigay lang po ng juice sa oras ng pagkain, at haluan ito ng tubig kung kaya
Nutrisyon at kalinisan ng bibig
- Magbigay po ng balanseng pagkain. Kapag tumubo na ang unang ngipin, nakakadagdag sa pagkasira ang pagkaing mataas sa asukal at fermentable carbohydrates
- Bawasan po ang pagmemeryenda sa pagitan ng mga kainan. Piliin ang buong prutas at gulay, at hindi ang malagkit o ma-starch na meryenda
- Magsipilyo po tuwing umaga at gabi mula sa sandaling lumabas ang unang ngipin, gamit ang toothpaste na may fluoride na kasinlaki ng butil ng bigas
- Magsimula pong mag-floss kapag nagdidikit na ang mga ngipin para maiwasan ang cavity sa pagitan ng mga ito
- Tulungan po ang anak ninyo na magsipilyo at mag-floss hanggang 7 taong gulang man lang. May ilang bata na kailangan pa ng tulong nang ilang taon pagkatapos nito
Hayaan po ninyong tulungan namin ang anak ninyo na magkaroon ng matibay na simula. Ang mga gawing nabuo nang maaga ang humuhubog sa kalusugan ng ngipin at bibig habambuhay.
Mga opsyon sa treatment
Paano namin ginagamot ang cavity ng mga bata
- Nakadepende ang treatment sa lawak ng pagkasira, pati sa antas ng paglaki, kooperasyon, at pag-unawa ng bata
- Gumagamit si Dr. Llanes ng mga paraang angkop sa edad para makapagbigay ng ligtas at mabisang treatment sa anak ninyo
- Nakadepende sa tindi ng pagkasira ang mga opsyon gaya ng fluoride therapy, pasta, crown, o pagbunot
- Sa banayad na behavior guidance (paggabay sa kilos ng bata), kasama ang kalmadong pagpapaliwanag at mahabang pasensya, natatapos ng karamihan ng bata ang treatment
- Gumagamit ang ilang pediatric dental office ng nitrous oxide o general anesthesia para sa mga batang napakabata o labis na kinakabahan. Hindi namin ito inaalok, at sasabihin sa inyo ni Dr. Llanes kung mas angkop ang isang pediatric specialist
Pag-iwas sa mga cavity sa hinaharap
- Dahil mas mataas ang risk ng cavity sa hinaharap ng mga batang nagkaroon ng ECC, mahalaga ang tuloy-tuloy na pag-iwas
- Pagbutihin ang pag-aalaga sa bahay gamit ang tamang paraan ng pagsisipilyo at pag-floss
- Sundin ang inirerekomendang schedule ng dental cleaning, fluoride treatment, at X-ray
- Isaalang-alang po ang dental sealant sa permanenteng bagang habang tumutubo ang mga ito, dahil hinaharangan ng sealant ang bakterya sa malalalim na uka
- Mag-schedule po ng first visit ng anak ninyo pagsapit ng edad 1. Mas kaunti ang cavity ng mga batang may dental home (isang regular na dental clinic na pinupuntahan ng anak ninyo)
Mga madalas itanong
Karaniwang akala na hindi mahalaga ang ngiping gatas dahil pansamantala lang ito. Pero may ilang mahalagang papel ito habang nandiyan pa. Nakakatulong ang ngiping gatas para makanguya at makakain nang maayos ang anak ninyo. Mahalaga rin ito sa malinaw na pagsasalita, at iniingatan nito ang tamang puwang para sa permanenteng ngipin na papalit dito. Nakakatulong din ang malusog na ngiping gatas sa kumpiyansa ng bata at sa pakikisalamuha niya.
Kapag masyadong maagang nawala ang ngiping gatas dahil sa pagkasira, nawawala rin ang mga benepisyong ito. Kung natanggal o binunot nang maaga ang ngiping gatas, maaaring umusog sa bakanteng puwang ang mga katabing ngipin. Dahil dito, maaaring tumubo nang hindi pantay o maharangan ang permanenteng ngipin sa ilalim. Kung minsan, nauuwi ito sa pangangailangan ng orthodontic treatment sa kalaunan. Maaari ring lumala ang hindi nagamot na early childhood caries at maging masakit na impeksyon na umaabot sa nabubuong permanenteng ngipin sa ilalim ng ngiping gatas. Ang pag-aalaga sa ngiping gatas ay talagang puhunan para sa permanenteng ngiti ng anak ninyo.
Opo. Bakterya ang sanhi ng pagkasira ng ngipin, pangunahin ang Streptococcus mutans, at maaaring kumalat ang bakteryang iyon sa dalawang paraan. Sa loob mismo ng bibig ng anak ninyo, maaaring lumipat ang pagkasira mula sa isang ngipin papunta sa mga katabi nito, habang inaatake ng bakterya at asido ang enamel. Kaya ang isang maliit na cavity ay maaaring maging marami kung hindi gagamutin.
Naipapasa rin sa ibang tao ang bakteryang sanhi ng cavity. Maaari itong maipasa ng tagapag-alaga sa bata sa paggamit ng iisang kutsara, baso, o iba pang pagkakadikit ng laway. Halimbawa nito ang pagtikim ng pagkain gamit ang parehong kubyertos, o paglilinis ng pacifier gamit ang sariling bibig. Isa ito sa mga dahilan kung bakit maaaring kumapit ang bakterya ng early childhood caries kahit sa napakabatang edad. Para hindi kumalat ang cavity sa ngiping gatas, ipagamot agad ang cavity, iwasan ang pagpapasa ng laway, at panatilihing maayos ang kalusugan ng ngipin at bibig ng buong pamilya.
Maaaring mahirap mapansin sa simula ang early childhood caries. Pero may mga senyales na mababantayan ng mga magulang:
- Puti o parang chalk na batik sa gilid ng gilagid. Madalas, ito ang pinakaunang senyales ng pagkasira.
- Kulay brown o itim sa ngipin habang lumalala ang pagkasira.
- Nakikitang uka o butas sa ibabaw ng ngipin.
- Sakit o pangingilo, lalo na kapag kumakain o umiinom ng matamis, mainit, o malamig.
- Pagiging iritable o ayaw kumain ng maliit na batang hindi pa masabi na masakit ang ngipin niya.
Tandaan po na maraming cavity ang hindi masakit sa simula. Kaya maaaring naroon na ang mga ito bago pa kayo makapansin ng anumang sintomas sa bahay. Ito mismo ang dahilan kung bakit napakahalaga ng regular na dental exam. Naaagapan ng professional na pag-check ang cavity ng bata habang pinakamadali pa itong gamutin, at hindi na hinihintay na lumaki ito at sumakit.
Opo. Ligtas at inirerekomenda ang toothpaste na may fluoride para sa maliliit na bata, basta binabantayan ninyo ang dami. Pinapatibay ng fluoride ang nabubuong enamel, at isa ito sa pinakamabisang paraan para maiwasan ang early childhood caries. Ang mahalaga ay tama at napakaliit ang dami, para hindi makalunok ang anak ninyo ng sobrang toothpaste.
Inirerekomenda ng American Academy of Pediatric Dentistry ang pagsisipilyo gamit ang toothpaste na may fluoride na kasinlaki lang ng butil ng bigas, mula sa sandaling tumubo ang unang ngipin. Pagsapit ng mga edad 3, gawin itong kasinlaki ng butil ng gisantes. Palagi pong sipilyuhan ang maliit na bata o sabayan siya sa pagsisipilyo. Turuan siyang iluwa ang toothpaste at huwag itong lunukin. Itago ang tube sa lugar na hindi niya maaabot, para hindi siya matuksong kainin ito. Kapag ganito ang paggamit, pinoprotektahan ng toothpaste na may fluoride ang ngiping gatas laban sa cavity, at walang dapat ipag-alala.
May karanasan si Dr. Llanes sa paggamot sa maliliit na bata. Naiintindihan niya na normal na normal, at hindi problema, ang batang kinakabahan o ayaw makipagtulungan. Palaging nagsisimula ang paraan namin sa pinakabanayad: kalmado at friendly na pakikitungo, simpleng paliwanag na angkop sa edad, paglilibang sa bata, at mahabang pasensya. Sa ganitong paraan, nararamdaman ng anak ninyo na ligtas siya sa dental chair. Para sa maraming bata, sapat na ang ganitong behavior guidance para komportableng matapos ang treatment.
Kapag napakabata ng bata, labis na kinakabahan, o mas malawak ang kailangang gawin, maaaring hindi sapat ang behavior guidance lang. Gumagamit ang ilang pediatric dental office ng nitrous oxide (laughing gas) o general anesthesia para sa mga batang ito. Hindi po ito inaalok sa office namin. Kaya ipapaliwanag nang detalyado ni Dr. Llanes ang mga opsyon, pati kung mas angkop ang isang pediatric specialist. Irerekomenda rin niya ang pinakamagaang paraan para makatanggap ang anak ninyo ng ligtas at mabisang treatment para sa mga cavity niya.
Inirerekomenda ng American Academy of Pediatric Dentistry ang unang pagbisita sa dentista pagsapit ng edad 1. O kaya, sa loob ng anim na buwan pagkatapos tumubo ng unang ngipin, alinman ang mauna. Maaaring parang napakaaga nito. Pero isa ito sa pinakamahusay na paraan para maiwasan ang early childhood caries bago pa ito magsimula. Mas mabuti ito kaysa harapin lang ang problema kapag nandiyan na.
Higit pa sa pag-check ng cavity ang nagagawa ng mga unang pagbisitang ito. Dito nabubuo ang dental home, at dito nasasanay ang anak ninyo sa dentista. Natitingnan din namin ang mga risk factor ng anak ninyo, at nabibigyan namin kayo ng personal na gabay sa pagpapakain, pagsisipilyo, fluoride, at mga gawi gaya ng paggamit ng bote. Madalas na mas kaunti ang cavity habambuhay ng mga batang maagang nagsimula at may dental home. Masaya po naming tinatanggap ang pinakabatang mga pasyente sa office namin sa Roselle, IL. Alamin pa ang aasahan sa unang pagbisita sa dentista.
Nagsisimula ang malusog na permanenteng ngipin sa malusog na ngiping gatas. Mag-schedule na po ngayon ng dental exam ng anak ninyo sa amin.